Het geactualiseerde afschakelplan (winter 2014-2015)

Informatie vanuit de overheid

Op 3 september 2014 stelde toenmalig staatsecretaris van energie, Catherine Fonck, het nieuwe, geactualiseerde afschakelplan voor aan de gouverneurs. Al snel kwam dit in de media terecht en op de websites van de distributienetbeheerders (Eandis en Infrax voor Vlaanderen) werden lijsten gepubliceerd die per straat weergaven tot welke schijf ze behoorde.

Afschakelplan Vlaanderen en Brussels Hoofdstedelijk Gewest; Gebaseerd op stratenlijsten gepubliceerd op de websites van Eandis, Infrax en Sibelga (2014)

Afschakelplan Vlaanderen en Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Gebaseerd op stratenlijsten gepubliceerd op de websites van Eandis, Infrax en Sibelga (2014)

Ook werd op die dag meer informatie gegeven vanuit de overheid met betrekking tot de maatregelen die zullen genomen worden om stroom te besparen en afschakeling te vermijden. Op de website van de Federale Overheidsdienst (FOD) economie werden de acties gepresenteerd die zouden ondernomen worden om de energievoorziening te waarborgen:

  • De strategische reserve aanspreken
  • Het onevenwichtstarief
  • Maatregelen voor een daling van de vraag:
    • Sensibiliseren van de burgers om minder stroom te verbruiken
    • Verbruik van administratieve gebouwen in publieke en privé sector verminderen door te sensibiliseren, verbodsmaatregelen en eventueel vervroegde sluitingen ’s avonds en het personeel vroeger naar huis sturen.
    • Afschakelen van onnodige verlichting (wegen, autosnelwegen, reclameborden, verlichting van monumenten, privé buitenverlichting…)
    • Stilleggen van het spoorverkeer (trein, metro en tram)
      (Voor al deze maatregelen zou onderzocht worden wat de bijdrage zou zijn op vlak van energiebesparing en de socio-economische impact ervan. Het zou eventueel mogelijk zijn dat niet al deze maatregelen overwogen zouden worden.)
  • Het afschakelplan

Bij de opmaak van het afschakelplan werd voornamelijk rekening gehouden met het selectief afschakelen van verschillende regio’s en op die manier het land gelijk te behandelen. Het land werd hierbij opgedeeld in vijf geografische zones: het noordwesten, het noordoosten, het centrum, het zuidwesten en het zuidoosten. Vervolgens werd het Belgische net verdeeld in zes schijven van 500 MW die kunnen afgeschakeld worden en elke schijf is opgedeeld in vijf zones van 100 MW, elk gelegen in een verschillende geografische zone. De zes schijven zouden om beurt aan bod komen en maximaal voor drie uur worden afgeschakeld.

De volgorde bij gecontroleerde afschakeling (schaarste) is van schijf 6 naar 1 en bij een plots fenomeen van 1 naar 6. Volgens de FOD economie is deze volgorde zo gekozen om niet altijd dezelfde verbruikers te treffen. Volgens Electrabel had dit eerder een technische reden zodat, wanneer er bij schaarste zich ook een plotse storing voordoet, de automatische afschakeling goed kan verlopen.

Regionale ongelijkheid

“Afschakelplan treft regio’s niet even hard”
De Tijd, 09-09-2014

Volgens het ministerieel besluit van 2005 moesten de schijven zo opgesteld zijn zodat per schijf 5% van de belasting van die geografische zone werd afgeschakeld (M.B. 3 juni 2005). Na de publicatie van het geactualiseerde afschakelplan bleek al snel dat in Wallonië veel meer zones ingekleurd waren. Er zouden in Vlaanderen 38% van de distributieposten afgeschakeld worden tegenover 72% in Wallonië. Dit resulteerde al snel in politieke onrust tussen beide gewesten. Elia reageerde dat het plan ‘een technische en geen communautaire visie’ had, maar ze zouden wel bereid zijn tot aanpassingen. Aangezien de 5% in de zuidoostelijke en zuidwestelijke zone (Wallonië) ook overschreden werd, waren ze verplicht om het afschakelplan aan te passen.

“Afschakelplan bijgestuurd in Wallonië”
De Tijd, 13-09-2014

Enkele dagen later werden deze zones in twee gedeeld waarbij om beurt de helft van de zone in aanmerking zou komen om afgeschakeld te worden. Zo zou in die zones eerst schijf 6A, 5A, 4A… in aanmerking komen en pas in een volgende ronde 6B, 5B, 4B… . Elia liet toen ook weten dat andere politieke aanpassingen niet meer gedaan zouden worden voor de winter 2014-2015 maar dat er nadien eventueel wel nog aanpassingen mogelijk waren.

“Termont start juridisch procedure tegen afschakelplan”
De Standaard, 04-10-2014

Vanuit Gent kwam op dat moment ook veel verontwaardiging over het afschakelplan. De Gentse haven lag voor een groot deel in een zone die afgeschakeld zou kunnen worden en ook dichtbevolkte deelgemeenten als Sint-Amandsberg (2.830 inw./km²) en Ledeberg (6.158 inw./km²) waren grotendeels opgenomen in het afschakelplan. Hierdoor zouden meer dan 95.000 Gentenaars, een hele reeks bedrijven, enkele ziekenhuizen en enkele Seveso-bedrijven zonder stroom kunnen worden gezet terwijl andere grootsteden/havensteden als Antwerpen en Brugge/Zeebrugge grotendeels gevrijwaard bleven van een mogelijke afschakeling. De burgemeester van Gent, Daniël Termont, overwoog zelfs juridische stappen om het afschakelplan te laten aanpassen. Hij riep ook op tot solidariteit van andere gemeenten om minder stroom te verbruiken zodat het afschakelplan niet zou moeten geactiveerd worden. Het afschakelen van de Gentse haven zou immers voor héél België een grote economische impact hebben.

Ziekenhuizen en grote industriebedrijven beschikken in vele gevallen wel over een noodgenerator maar deze dienen enkel om het hoogstnodige van stroom te voorzien. De slagbomen op de parking zouden dan waarschijnlijk niet meer omhoog kunnen gaan waardoor het personeel niet naar huis kan. De monitoring in de dokken van de haven zou ook niet meer werken waardoor de veiligheid van de scheepvaart in het gedrang zou komen zodat zelfs bedrijven met een noodgenerator niet meer optimaal kunnen functioneren. De bedrijven die rechtstreeks aangesloten zijn op het hoogspanningsnet van Elia zoals Volvo en ArcelorMittal in de haven van Gent zouden waarschijnlijk toch nog stroom kunnen krijgen, maar als het personeel niet naar huis kan door een afgeschakelde slagboom zou dit nog steeds een immense chaos creëren.

In februari 2015 werd beslist deze juridische procedure stop te zetten aangezien er toen slechts nog maar een kleine kans was op een stroomtekort voor die winter. Indien het afschakelplan niet aangepast zou worden voor de volgende winter werd opnieuw gedreigd met rechterlijke stappen.

Overheidsmaatregelen

Solidariteit
“Gent wil West-Vlaamse stroom bij stroomtekort”
De Standaard, 07-10-2014

Om afschakeling te voorkomen werd er opgeroepen tot solidariteit van verschillende gemeenten. Deze ‘call for help’ kwam voornamelijk vanuit Gent omdat dit de enige centrumstad was die zeer zwaar getroffen zou worden. Burgemeester Daniël Termont riep de West- en Oost-Vlaamse gemeenten op om minder stroom te verbruiken:

“Gemeenten die in het plan gespaard blijven, zouden eventueel wél kunnen afschakelen, zodat er meer ruimte komt voor Gent. Ik heb hen erop gewezen dat ook zij getroffen worden, rechtstreeks of onrechtstreeks. De haven heeft ook invloed op hun inwoners.” (Termont D., 2014)

“Het wordt een donkere kerst”
Het Nieuwsblad, 04-09-2014

Plots kwam ook de kerstverlichting-crisis naar voren. Er ontstond veel kritiek op het feit dat er in bijna alle gemeenten elke winter kerstverlichting wordt opgehangen en dat dit ook zorgde voor een grote energieconsumptie. Sommige gemeenten wapenden zich door te verkondigen dat ze al overgeschakeld waren op LED-verlichting, wat zeer weinig elektriciteit verbruikt, andere gemeenten kozen er dan weer voor om geen ijspiste aan te leggen. Terwijl kerstverlichting met LED-lampjes net kan zorgen voor een gezellige kerstsfeer op een energiezuinige manier en eventueel ook bewoners naar buiten kan lokken waardoor zij zelf geen energie verbruiken in hun huis, zorgde dit toch voor veel commotie.

“Franse stroomnetbeheerder wil België bijspringen”
De Tijd, 03-10-2014

Zelfs vanuit Frankrijk kwam het idee om België te helpen. Begin oktober 2014 kwam het bericht in de media dat de Franse stroomnetbeheerder RTE eventueel België wil bijspringen. Concreet zouden de verbindingspunten tussen België en Vlaanderen dan versterkt moeten worden zodat er een grotere hoeveelheid stroom kan ingevoerd worden. Of dit effectief mogelijk was moet nog onderzocht worden.

Sensibilisering
“Samen sparen we een kerncentrale uit”
De Tijd, 04-11-2014

Door toenmalig staatssecretaris voor energie Catherine Fonck (cdH) werd er toen ook aangekondigd dat er vanuit de regering een sensibiliserings/informatiecampagne zou worden in gang gezet op 15 oktober. Op 11 oktober kwam er echter een nieuwe federale regering met een nieuwe minister voor energie, Marie-Christine Marghem (MR), met gevolg dat deze campagne werd uitgesteld tot begin november.

Op 3 november werd dan uiteindelijk deze campagne opgestart en werd de website ‘www.offon.be’ gelanceerd waarop een stroomindicator werd weergegeven met verschillende tips om energie te besparen. De stroomindicator geeft de vooruitzichten voor de Belgische energiebevoorrading weer voor de komende zeven dagen. Ook via een app, ‘Elia 4cast’, en het weerbericht op de televisiezender ‘één’ kon deze stroomindicator met bijhorende tips geraadpleegd worden.

Door deze sensibiliseringsactie zou er volgens Elia en de overheid 1 000 MW kunnen bespaard worden, wat ongeveer neerkomt op de capaciteit van Doel 4. Ook via verbodsregels vanuit de overheid zou getracht worden bepaalde vormen van stroomverbruik uit te schakelen om afschakeling te voorkomen. Het zou dan gaan om etalageverlichting, neonreclame, kerstverlichting… die verplicht uitgeschakeld moeten worden bij dreigende schaarste.

Op de stroomindicator worden vier mogelijke scenario’s voorgesteld:

  • Groen: normaal
  • Oranje: risico op stroomtekort
  • Rood: risico op afschakeling
  • Zwart: afschakeling aangekondigd

Code ‘oranje: risico op stroomtekort’ is hier de meest interessante om extra te benadrukken. Bij een risico op stroomtekort wordt er vanuit de overheid aangeraden minder te verbruiken en vooral tijdens de kritieke periode (tussen 17 uur en 20 uur).

Onderstaande figuur laat het elektriciteitsverbruik zien van donderdag 4 december, toen het hoogste piekverbruik (12 736 110 kW) van de winter van 2014-2015 werd gemeten. Tussen 17 uur en 20 uur is er duidelijk een piek waar te nemen in het verbruik. Een gelijkaardig verloop kan elke dag waargenomen worden.

Elektriciteitsverbruik België op donderdag 4 december 2014

Elektriciteitsverbruik België op donderdag 4 december 2014

Terug                    Verder

Een reactie op “Het geactualiseerde afschakelplan (winter 2014-2015)
  1. Sandrine zegt:

    test gemaakt door lampiris op 27/11/14
    – sms verstuurd naar 140 000 vrijwilliger om te vragen de energie consumptie te verminderen.
    – een zienbaar daling van de consumptie
    http://www.rtbf.be/info/economie/detail_blackout-lampiris-a-teste-son-systeme-d-alerte-par-sms-bilan-positif?id=8470669

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

Translate »